Việt Nam xây cơ sở dữ liệu về mua bán tài sản trí tuệ

Việt Nam xây cơ sở dữ liệu về mua bán tài sản trí tuệ

Cục Sở hữu trí tuệ đang xây dựng các cơ sở dữ liệu nhằm cung cấp thông tin tham chiếu về định giá, thúc đẩy hình thành thị trường tài sản trí tuệ.

Thông tin được ông Hoàng Anh, Phó trưởng phòng Pháp chế và Chính sách thuộc Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, chia sẻ tại hội nghị tập huấn hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương thi hành pháp luật sở hữu trí tuệ, tổ chức ngày 25/8. Hoạt động này triển khai trong bối cảnh hiện nay các tài sản trí tuệ như sáng chế, kiểu dáng công nghiệp ra thị trường, chưa có đủ cơ sở để xác định giá trị của một tài sản. Để tháo gỡ, Luật số 131/2025/QH15 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định số 100/2026/NĐ-CP của Chính phủ yêu cầu xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu về giá giao dịch.

Theo ông Hoàng Anh, dữ liệu sẽ bao gồm loại quyền sở hữu trí tuệ, các thông tin cơ bản về giao dịch, định giá và khai thác cơ sở dữ liệu sẽ giúp cho những người định giá cũng như chủ sở hữu biết được tài sản đang ở tầm bao nhiêu, dựa trên các giao dịch tham chiếu.

Chuyên gia cho biết, trước đây hoạt động sở hữu trí tuệ chủ yếu tập trung vào xác lập và bảo hộ, còn định hướng mới là "quản trị và khai thác tài sản trí tuệ" để tạo ra giá trị kinh tế. Luật và Nghị định mới tập trung vào ba nhóm thay đổi lớn gồm thúc đẩy khai thác, chuyển đổi số và xử lý các vấn đề mới phát sinh.

Ở nhóm thứ nhất, chính sách quy định quyền sở hữu trí tuệ có thể được dùng để thực hiện các giao dịch dân sự, thương mại, đầu tư. Quyền này được Nhà nước khuyến khích sử dụng để góp vốn hoặc thế chấp vay vốn.

Các doanh nghiệp có trách nhiệm lập danh mục riêng để quản trị nội bộ đối với quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, danh mục có thể bao gồm thông tin về đối tượng quyền, tình trạng pháp lý, tác giả, nguồn gốc hình thành, chi phí trực tiếp liên quan đến việc tạo lập và đăng ký quyền, tình trạng sử dụng, giá trị thu được từ khai thác và giá trị ước tính nếu có.

Chính sách cũng xác định, Nhà nước đóng vai trò thúc đẩy thị trường thông qua ưu tiên mua, đặt hàng quyền sở hữu trí tuệ có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, mua sắm và sử dụng sản phẩm dịch vụ được tạo ra từ tài sản trí tuệ Việt Nam và khuyến khích đầu tư vào các doanh nghiệp khởi nghiệp từ sáng chế.

Ở nhóm thứ hai, Luật và Nghị định yêu cầu phát triển các cơ sở dữ liệu và nền tảng liên quan, giúp tạo điều kiện cho giao dịch, thị trường tài sản trí tuệ. Trong đó bao gồm cơ sở dữ liệu về sở hữu công nghiệp, giá giao dịch, hệ thống thông tin chỉ dẫn địa lý và nền tảng tự động hóa quy trình bảo vệ quyền.

Ngoại trừ dữ liệu sở hữu công nghiệp hiện đã có và tiếp tục được vận hành, các cơ sở dữ liệu mới đang được Cục Sở hữu trí tuệ phát triển trong năm nay và dự kiến đưa ra phiên bản đầu tiên vào năm 2027.


Ở nhóm thứ ba, chính sách mới quy định những vấn đề sở hữu trí tuệ phát sinh liên quan đến dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Theo ông Hoàng Anh, việc xác định khả năng bảo hộ và quyền tác giả đối với các sản phẩm AI, cũng như xác định những dữ liệu sở hữu trí tuệ mà AI được phép sử dụng là nhóm vấn đề mới mà nhiều quốc gia đang hoàn thiện chính sách.

Cách tiếp cận của Việt Nam xác định các sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí sử dụng AI để tạo ra chỉ được xác lập quyền nếu con người có đóng góp đáng kể vào việc sáng tạo. Đóng góp đáng kể được hiểu là xác định vấn đề, nêu ý tưởng về giải pháp, lựa chọn dữ liệu và tham số đầu vào, lựa chọn và tinh chỉnh kết quả do AI tạo ra. Các đối tượng quyền còn lại - nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh - sử dụng AI tạo ra được bảo hộ như thông thường, không có quy định đặc biệt.

Các tổ chức, cá nhân được sử dụng các dữ liệu sở hữu trí tuệ đã được công bố hợp pháp để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện AI với điều kiện việc sử dụng không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu. Chuyên gia nhấn mạnh một yếu tố quan trọng để xác định tính hợp lý là không nhằm mục đích thương mại.

Hội nghị tập huấn hướng dẫn là hoạt động được Cục tổ chức thường xuyên nhằm phổ biến, cập nhật các quy định pháp luật mới, đồng thời tạo diễn đàn trao đổi, thảo luận những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện pháp luật về sở hữu trí tuệ.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: AI