Vật liệu từ vỏ cam, AI soi giới tính gà trong trứng, hạ tầng sạc tự tối ưu: lứa startup Đại học Việt gây ấn tượng mạnh

Vật liệu từ vỏ cam, AI soi giới tính gà trong trứng, hạ tầng sạc tự tối ưu: lứa startup Đại học Việt gây ấn tượng mạnh

Thoát ra khỏi cái bóng của các mô hình quen thuộc như ví điện tử, sàn thương mại, gọi xe, các startup tham gia cuộc thi lần này đã tìm đến các hướng đi mới thoát ra từ phòng thí nghiệm trên trường đại học.

Suốt một thập kỷ, phần lớn startup Việt được nhắc tên đều xoay quanh vài mô hình quen thuộc như ví điện tử, sàn thương mại, gọi xe hay giao đồ ăn, tức là những bài toán thị trường đã có lời giải ở nơi khác và việc còn lại chủ yếu là bản địa hóa. Lứa 10 đội vừa khép lại chương trình UniVentures, với 2 cái tên được chọn sang Singapore, lại khó xếp vào khuôn đó, bởi thứ họ mang theo không phải một mô hình đã được chứng minh ở Mỹ hay Trung Quốc, mà là vật liệu, thuật toán và hạ tầng đi thẳng ra từ phòng thí nghiệm đại học.


Một lứa startup khó dán nhãn sao chép

Ngày hội UniVentures - Global Launch Day diễn ra hôm 25 tháng 6 tại TP.HCM là vòng cuối của một chương trình ươm tạo do BLOCK71 Vietnam, đơn vị thuộc NUS Enterprise của Đại học Quốc gia Singapore, triển khai với hỗ trợ từ Quỹ Temasek Foundation. Con số đầu vào khá lớn so với một sân chơi khởi nghiệp đại học, với gần 1.500 hồ sơ từ hơn 80 trường, nhưng điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô tuyển chọn mà ở chất của 10 đội lọt vào vòng cuối.

Khác với hình dung quen thuộc về startup sinh viên thường là một ứng dụng nhỏ giải quyết một nhu cầu đời thường, phần lớn các đội năm nay được xây trên một nền tảng nghiên cứu hoặc chuyên môn cụ thể. EggVision, đội đến từ Đại học Bách khoa và Đại học Kinh tế TP.HCM, dùng thị giác máy tính và AI để xác định giới tính gà ngay từ giai đoạn trứng, một bài toán mà ngành chăn nuôi toàn cầu đang đổ tiền vào để chấm dứt việc loại bỏ hàng tỷ con gà trống mỗi năm, và đến nay vẫn chưa có lời giải nào rẻ và chính xác tuyệt đối. BioWraps của Đại học Nguyễn Tất Thành đi theo hướng vật liệu, chiết xuất cellulose từ vỏ cam kết hợp công nghệ nano để làm bao bì phân hủy sinh học. Rustech của Đại học Tôn Đức Thắng phát triển hệ thống máy bay không người lái tích hợp AI, còn Welgun BMS của Đại học Sài Gòn làm nền tảng quản lý và dự đoán an toàn cho hệ thống pin lưu trữ.

Đặc điểm chung của những cái tên này là chúng không sống bằng tốc độ chiếm thị phần hay khuyến mãi đốt tiền, mà bằng một lõi kỹ thuật phải mất nhiều năm trong trường mới có. Đó cũng là lý do một lứa như vậy đáng được nhìn nghiêm túc hơn một mùa thi gọi vốn thông thường, vì nó chạm vào câu hỏi lâu nay vẫn lửng lơ với hệ sinh thái Việt là khi nào nghiên cứu trong trường mới thật sự đi ra được thị trường.

Hai cái tên được chọn nói gì về cách đặt ***

Trong 10 đội, Selfomy và Volterra là 2 startup giành suất ươm tạo được tài trợ tại BLOCK71 Singapore, và sự tương phản giữa hai đội này cho thấy chương trình không đặt *** vào một loại hình duy nhất. Selfomy là nền tảng học tập ứng dụng AI cho các trung tâm ngoại ngữ, do nhóm cựu sinh viên University of London và Đại học Y Dược TP.HCM sáng lập, hiện có hơn 5.000 người dùng thường xuyên và đã chấm hơn 10.000 bài thi bằng AI. Đây là kiểu startup ứng dụng AI vào một thị trường có sẵn nhu cầu, vòng quay tiền nhanh và lực kéo có thể đo ngay, và tại sự kiện họ cũng ký biên bản ghi nhớ với hệ thống trường Wellspring.

Volterra nằm ở thái cực ngược lại. Đây là mô hình tách ra từ trường, do nhóm nhà khoa học, sinh viên VinUniversity và một số người làm khởi nghiệp lập nên, xây hạ tầng sạc xe điện gộp nhiều tầng gồm điện lưới, năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ bằng pin BESS, bên trên là một nền tảng tối ưu năng lượng bằng AI. Đây là loại bài toán nặng vốn, vòng phát triển dài và rào cản kỹ thuật cao, thứ mà một startup khó tự đi xa nếu thiếu mạng lưới đối tác công nghiệp. Việc đặt cạnh nhau một đội AI ứng dụng đã có doanh thu và một đội hạ tầng năng lượng còn ở giai đoạn đầu cho thấy tiêu chí lựa chọn nghiêng về tiềm năng vươn ra khu vực hơn là độ chín thương mại tại thời điểm này. Bên cạnh đó, BLOCK71 Vietnam còn trao thêm một giải Startup Triển vọng cho BioWraps kèm suất hỗ trợ sang Singapore, nâng số đội thực tế bước ra khỏi biên giới lên ba.


Khoảng cách giữa con số tầm nhìn và lực kéo hiện tại

Điểm cần tỉnh táo khi đọc các startup này là phân biệt rạch ròi giữa thành tích đã có và mục tiêu được vẽ ra cho năm 2030. Volterra đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ chuyển đổi 30.000 trạm sạc truyền thống sang mô hình trạm xanh thông minh, đóng góp 500MWh điện xanh và 50MWh dung lượng lưu trữ, tương đương phần điện cho khoảng 80.000 hộ gia đình. BioWraps thì hướng tới xử lý 100.000 tấn phụ phẩm và đưa 80.000 tấn bao bì sinh học ra thị trường vào cùng mốc thời gian. Đây là những con số tham vọng và hợp lý để định hình tầm nhìn, nhưng chúng là đích đến chứ chưa phải năng lực hiện có.

Đặt cạnh lực kéo thực tế thì khoảng cách còn rất xa. BioWraps tính đến nay mới xử lý hơn 35 tấn vỏ trái cây, tức chưa tới một phần nghìn so với mục tiêu một thập kỷ tới, dù đã có những hợp tác thương mại bước đầu tại Ấn Độ và Hàn Quốc. Selfomy với hơn 5.000 người dùng là con số thật và dùng được, nhưng vẫn ở quy mô của một sản phẩm đang tìm chỗ đứng. Cách đọc công bằng nhất với cả lứa này là xem các mục tiêu 2030 như định hướng để gọi vốn và tập hợp đối tác, còn thước đo đáng tin trong 12 tháng tới vẫn là số khách hàng trả tiền, số tấn vật liệu chạy thật qua dây chuyền và số trạm sạc lắp được trên thực địa.

Trục thật phía sau là trường đại học đang đổi vai

Nhìn rộng ra khỏi từng đội, thứ đáng chú ý nhất ở UniVentures không phải đội nào thắng, mà là tín hiệu trường đại học Việt Nam đang dịch dần khỏi vai trò thuần dạy và nghiên cứu để trở thành nơi sản sinh doanh nghiệp công nghệ. Việc các đội đi ra từ VinUniversity, Bách khoa, Y Dược hay Tôn Đức Thắng đều dựa trên nghiên cứu của chính đội ngũ là một thay đổi về chất so với giai đoạn startup Việt chủ yếu mọc lên từ dân kinh doanh nhìn thấy mô hình hay ở nước ngoài rồi mang về.

Phần còn lại của câu chuyện là đường ống dẫn nguồn lực. BLOCK71 được NUS lập từ năm 2011 và hiện vận hành mạng lưới tăng tốc tại 11 thành phố, với hơn 10 kỳ lân từng đi ra từ hệ sinh thái rộng của đơn vị này, nên suất ươm tạo tại Singapore không chỉ là một phần thưởng mà là một cánh cửa nối vào nơi đang xếp hạng 4 trong bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của StartupBlink năm 2025, vị trí mà Singapore vừa vượt Canada để chiếm lấy. Cũng trong sự kiện, BLOCK71 Vietnam ký kết tăng cường hợp tác với Trường Đại học Văn Lang, một thỏa thuận từng được nhắc tới trong chuyến công tác cấp cao Việt Nam tại Singapore hồi tháng 5. Khi một quỹ và một mạng lưới quốc tế chủ động cắm rễ vào trường đại học trong nước, đó là dấu hiệu họ nhìn thấy ở đây một nguồn cung startup chứ không chỉ một thị trường tiêu thụ.


Ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia của NUS Enterprise và BLOCK71 tại Việt Nam, nói rằng năng lực đổi mới sáng tạo của một quốc gia không thể dựng trong một năm mà phải bồi qua từng thế hệ khởi nghiệp, và đó có lẽ là cách đọc tỉnh táo nhất với chính mùa đầu tiên này. Một lứa startup đi ra từ phòng lab chưa đủ để kết luận rằng startup Việt đã bước qua thời sao chép, nhưng đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy con đường từ nghiên cứu trong trường ra thị trường khu vực đã bắt đầu có người đi, và câu hỏi còn lại là sẽ cần thêm bao nhiêu mùa nữa để con đường đó đủ đông để gọi là một xu hướng.

Copy link Link bài gốc Lấy link Vật liệu từ vỏ cam, AI soi giới tính gà trong trứng, hạ tầng sạc tự tối ưu: lứa startup Đại học Việt gây ấn tượng mạnh

---

Nguồn: GenK
Chuyên mục: AI