‘Thực thi pháp luật không chỉ bằng văn bản ban hành, số cuộc kiểm tra’

‘Thực thi pháp luật không chỉ bằng văn bản ban hành, số cuộc kiểm tra’

Người dân, doanh nghiệp thực hiện thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ giảm, mục tiêu chính sách đạt được là những kết quả cụ thể đánh giá thực thi pháp luật, theo Thứ trưởng Phạm Đức Long.

"Không nên chỉ đánh giá việc thực thi bằng số lượng văn bản, cuộc tập huấn, cuộc kiểm tra hay hồ sơ đã xử lý mà cần quan tâm đến những kết quả cụ thể", Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nêu tại Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về tổ chức thi hành pháp luật trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ, ngày 11/9 tại TP HCM. Hội nghị có đại diện các đơn vị thuộc Bộ, Sở Khoa học và Công nghệ các tỉnh, thành phố và doanh nghiệp tham dự.


Theo Thứ trưởng, căn cứ để đánh giá gồm người dân thực hiện có thuận lợi hơn không, doanh nghiệp có giảm thời gian và chi phí tuân thủ không, việc áp dụng giữa các địa phương có thống nhất không, mục tiêu của chính sách có đạt được không.

Ông cho rằng quản lý nhà nước phải bằng Hiến pháp và pháp luật, song ban hành pháp luật mới là bước đầu. Một quy định dù tốt đến đâu nhưng người dân khó thực hiện, doanh nghiệp phải chịu chi phí không cần thiết, cơ quan nhà nước áp dụng không thống nhất hoặc các vướng mắc phát sinh không được xử lý kịp thời thì quy định đó chưa phát huy đầy đủ giá trị.

"Tổ chức thi hành pháp luật là khâu trực tiếp đưa pháp luật vào cuộc sống và là một thước đo quan trọng về hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước", ông nói.

Theo Thứ trưởng, thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu xây dựng, trình ban hành 10 luật cùng nhiều nghị định, thông tư quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Khung pháp lý trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về cơ bản đã được hoàn thiện.

"Khi thể chế càng đầy đủ, yêu cầu đối với tổ chức thi hành càng cao", Thứ trưởng Phạm Đức Long nói. Do đó, ông đề nghị các đơn vị thuộc Bộ và Sở Khoa học và Công nghệ địa phương tập trung vào sáu vấn đề.

Trước hết, phải chuẩn bị tổ chức thi hành ngay từ khi xây dựng chính sách. Khi xây dựng quy định mới cần tính trước ai thực hiện, thực hiện thế nào, cần điều kiện gì, người dân và doanh nghiệp phải làm gì và kết quả được đánh giá bằng cách nào. Việc chuẩn bị từ đầu, theo ông, sẽ hạn chế tình trạng văn bản đã có hiệu lực nhưng thực hiện còn lúng túng hoặc phải hướng dẫn nhiều lần.

Tiếp đến là bảo đảm áp dụng pháp luật thống nhất. Các đơn vị chuyên môn của Bộ phải chủ động hướng dẫn những vấn đề thuộc phạm vi quản lý, nhất là quy định mới hoặc nội dung dễ phát sinh cách hiểu khác nhau. Trong khi đó, các Sở phải chủ động tổ chức thực hiện và phản ánh kịp thời những vấn đề phát sinh tại địa phương. "Bộ phải hướng dẫn kịp thời, địa phương phải phản ánh kịp thời", ông nói.

Đặc biệt, Thứ trưởng yêu cầu thay đổi cách đánh giá việc thực thi. Theo ông, không nên chỉ tính số lượng văn bản, cuộc tập huấn, cuộc kiểm tra hay hồ sơ đã xử lý. Điều quan trọng là người dân thực hiện có thuận lợi hơn, doanh nghiệp có giảm thời gian và chi phí tuân thủ, các địa phương có áp dụng thống nhất và mục tiêu chính sách có đạt được hay không.

"Chỉ khi đo được kết quả, chúng ta mới biết chính sách có được thực thi hiệu quả hay không", ông nhấn mạnh.

Các công cụ số cần giúp nhận biết quy định nào phát sinh nhiều vướng mắc, vấn đề tập trung ở đâu, có lặp lại hay không và nguyên nhân là gì. Dữ liệu được yêu cầu phải "đúng, đủ, sạch, sống", nhưng mục tiêu là có dữ liệu để quản lý và ra quyết định, không phải tạo thêm một hệ thống báo cáo.

Hai yêu cầu còn lại là hình thành cơ chế phản ứng chính sách từ thực tiễn và kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm. Với các vướng mắc xuất hiện ở nhiều nơi hoặc lặp đi lặp lại, Thứ trưởng yêu cầu không chỉ xử lý từng trường hợp mà phải xem xét nguyên nhân và khả năng cần điều chỉnh chính sách. Kiểm tra cũng không chỉ nhằm phát hiện sai phạm mà còn để phòng ngừa, hướng dẫn và khắc phục bất cập trong tổ chức thực hiện.


Trước đó, tại hội nghị, các đại biểu đã nghe các nội dung tập huấn liên quan đến một số nội dung cơ bản của Nghị định số 80/2025/NĐ-CP về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật và kỹ năng áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, kiểm tra công tác tổ chức thi hành pháp luật; Công tác tổ chức thi hành Luật Viễn thông, Luật Tần số vô tuyến điện; giải pháp chuyển đổi số trong tổ chức thi hành pháp luật.

Nghị định 80/2025/NĐ-CP tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm này, từ xây dựng kế hoạch triển khai, hướng dẫn áp dụng, thu thập thông tin đến kiểm tra và quản lý nhà nước về tổ chức thi hành pháp luật.

Luật Viễn thông năm 2023 lần đầu đưa dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và dịch vụ viễn thông cơ bản trên Internet vào phạm vi quản lý. Với cách tiếp cận "quản lý nhẹ", một số dịch vụ được thực hiện theo hình thức đăng ký, thông báo thay vì cấp phép, nhằm giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường.

Tương tự, với Luật Tần số vô tuyến điện, việc tổ chức thi hành đã tạo ra những kết quả cụ thể. Cơ chế đấu giá quyền sử dụng băng tần thương mại cao được triển khai từ năm 2024, góp phần đưa tổng lượng băng tần cấp cho thông tin di động lên khoảng 680 MHz và thúc đẩy phát triển mạng 5G.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: AI