kiến thức Tại sao nhật thực ngày 12/8 trông như di chuyển ngược?

Tại sao nhật thực ngày 12/8 trông như di chuyển ngược?

Hiện tượng đường đi của bóng tối nhật thực toàn phần ngày 12/8 trông giống di chuyển ngược từ đông sang tây được các nhà khoa học giải thích do nhiều yếu tố, trong đó có ảo giác hình học.

Nhật thực toàn phần diễn ra vào đêm 12, rạng sáng 13/8 (giờ Hà Nội) đánh dấu lần đầu tiên sau 27 năm châu Âu có thể quan sát hiện tượng này. Theo Space, đường đi rộng 293 km của vùng toàn phần do bóng của Mặt Trăng "vẽ" trên bề mặt Trái Đất, bắt đầu gần Siberia ở Bắc Băng Dương và uốn cong về phía đông Greenland. Từ đó, đường đi kéo dài qua phía tây Iceland và miền bắc Tây Ban Nha trước khi băng qua quần đảo Balearic, kết thúc trên biển Địa Trung Hải lúc Mặt Trời lặn.

Theo Live Science, trong phần lớn kỳ nhật thực toàn phần, vệt bóng của Mặt Trăng trên Trái Đất thường quét từ tây sang đông do tốc độ chuyển động trên quỹ đạo của Mặt Trăng nhanh hơn tốc độ tự quay của Trái Đất. Tuy nhiên, trong kỳ nhật thực toàn phần hôm 12/8/2026, đường đi của nhật thực trên bản đồ dường như bắt đầu từ vùng cực bắc Siberia gần Bắc Cực trước khi hướng về phía đông Greenland, trông như thể bóng của Mặt Trăng đang di chuyển từ đông sang tây, uốn cong qua phía tây Iceland và phía bắc Tây Ban Nha.

Sự đảo hướng này là kết quả tạo bởi hiệu ứng hình học và xem nhật thực trên bản đồ phẳng thay vì hình cầu. Bóng của Mặt Trăng di chuyển theo một đường cong mượt mà, liên tục từ tây sang đông trên bề mặt địa cầu và thực tế không đổi hướng. Khi vẽ đường đi của nhật thực sát qua Bắc Cực (từ Siberia sang Greenland) lên mặt phẳng 2D, hiệu ứng hình chiếu bản đồ làm đường đi trông giống như bị quặt ngược lại.


Theo giải thích của các chuyên gia ở Studio mô phỏng hình ảnh khoa học của NASA, hiệu ứng kết hợp của vòng quay Trái Đất, độ nghiêng trục Trái Đất và quỹ đạo Mặt Trăng khiến vùng bóng nhật thực quét qua Bắc Cực theo một đường cong rộng, thay vì hành trình từ tây sang đông quen thuộc. Trên bản đồ phẳng, đường cong đó có thể tạo ảo giác nhật thực tạm thời đảo ngược hướng.

Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng ở giữa Trái Đất và Mặt Trời, tạm thời che khuất bề mặt Mặt Trời khỏi tầm nhìn từ mặt đất. Khi hiện tượng thẳng hàng xảy ra, Mặt Trăng đổ bóng dọc theo một đường gọi là đường đi của vùng toàn phần. Chỉ những nơi nằm trong dải này mới có thể quan sát nhật thực toàn phần. Một yếu tố khác cần xem xét là do Mặt Trăng có quỹ đạo hình elip, đôi khi nó ở gần Trái Đất hơn lúc khác. Nhật thực toàn phần chỉ xảy ra khi Mặt Trăng ở khoảng cách vừa đủ với Trái Đất, khiến nó trông như cùng kích thước trên bầu trời với Mặt Trời (hoặc thậm chí lớn hơn một chút). Điều đó che khuất ánh sáng chói lóa từ Mặt Trời và hé lộ vành nhật hoa của ngôi sao.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: Kiến thức