Nhiều nhà toán học trẻ 'xem xét lại sự nghiệp' vì AI

Nhiều nhà toán học trẻ 'xem xét lại sự nghiệp' vì AI

Một nghiên cứu cho thấy sinh viên cao học và sau tiến sĩ toán có xu hướng không muốn theo đuổi chuyên sâu lĩnh vực này do AI đang dần giỏi hơn.

Khảo sát do ba nhà nghiên cứu thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) thực hiện từ ngày 17/9 đến 8/10 với 268 người, gồm 85% là nghiên cứu sinh tiến sĩ và 15% là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ, tại gần 60 viện, trường đại học ở 5 quốc gia.

Kết quả công bố cuối tuần qua trên kho lưu trữ arXiv. Các câu hỏi gồm cả trắc nghiệm và trả lời tự luận. Hầu hết xoay quanh khả năng AI giải quyết nhanh chóng những bài toán vốn cần nhiều năm mày mò.


Cụ thể, 56% cho biết cân nhắc thay đổi việc theo đuổi chuyên sâu về toán nhưng chưa quyết định, 8% đã thay đổi, 17% từng cân nhắc nhưng chọn giữ nguyên kế hoạch và 19% chưa nghĩ đến. Gần 76% nói "ngày càng ít động lực" tiếp tục theo ngành toán học hàn lâm sau khi tốt nghiệp. Có nghĩa, gần hai phần ba số người tham gia đã cân nhắc hoặc quyết định điều chỉnh con đường sự nghiệp trước sự phát triển của AI.

Nỗi lo thể hiện rõ hơn ở triển vọng việc làm. Trong số 262 người trả lời câu hỏi liên quan, 76,3% cho rằng AI khiến họ khó tìm được vị trí giảng viên theo diện tenure-track tại các trường đại học. Chỉ 6,9% dự đoán công nghệ giúp họ dễ tìm việc hơn.

Tenure-track là lộ trình nghề nghiệp hướng tới vị trí giảng viên có thể được bổ nhiệm lâu dài, thường dựa trên các tiêu chí về nghiên cứu, giảng dạy và công bố khoa học. Với nghiên cứu sinh và nghiên cứu viên sau tiến sĩ, đây là một trong những hướng phát triển nghề nghiệp quan trọng sau nhiều năm đào tạo.

Trong phần tự luận của khảo sát, một số thậm chí bày tỏ cảm xúc của mình với khảo sát, gồm sự thất vọng với giới lãnh đạo học thuật, mô tả họ "ngang bướng, nhu nhược, im lặng và không hiệu quả".

"Sẽ thật tuyệt nếu các viện đưa ra hướng dẫn thay vì những lời lẽ sáo rỗng về vấn đề này", một người tham gia khảo sát viết.

"Chúng ta đang thiếu sự lãnh đạo cấp cao từ khắp cộng đồng học thuật", một người khác cho biết.

Dù không hài lòng với AI, nhiều người vẫn sử dụng công cụ phục vụ trong nhiều công đoạn nghiên cứu, từ tìm tài liệu đến kiểm tra chứng minh. Trong 227 người trả lời về mục đích sử dụng, 85% cho biết dùng AI để tìm kiếm tài liệu, 68% sử dụng để chỉnh sửa bài viết và sửa lỗi đánh máy, 58% dùng để kiểm tra lỗi toán học. Khoảng 54% sử dụng AI để chứng minh các mệnh đề cụ thể, 52% để tìm ý tưởng, 50% hỗ trợ tạo hoặc sửa lỗi mã nguồn, 19% dùng để tạo nội dung cho bài báo nghiên cứu và 13% tạo lời giải hoàn chỉnh từ đầu đến cuối.

Việc sử dụng AI không đồng nghĩa người tham gia hài lòng với công nghệ. Trong số 230 người nói về trải nghiệm, 54,8% nghiêng về phía không thích, 30,9% nghiêng về phía thích. 76,5% trong số 264 người trả lời cho biết họ không hài lòng nếu AI hoặc một phòng thí nghiệm sử dụng AI giải được bài toán họ đang nghiên cứu, chỉ 9,8% nghiêng về phía hài lòng.

Theo nhóm nghiên cứu, những người được khảo sát không phải mẫu đại diện cho toàn bộ giới toán học, nhưng đang cho thấy AI đã bắt đầu tác động đến động lực nghiên cứu, cơ hội phát triển nghề nghiệp, cách tạo tri thức và tương lai của ngành toán học.

"Gần hai tháng vừa qua thật sự rất mệt mỏi", các nhà nghiên cứu viết về thời gian khảo sát. "Chúng tôi buộc phải đối mặt với những câu hỏi mang tính sống còn về lĩnh vực mà chúng tôi yêu thích, trong khi lại vô cùng bất an về tương lai của chính mình".

Kết quả được công bố trong bối cảnh AI có thể tìm ra lời giải nhanh chóng cho hàng loạt bài toán hóc búa mà giới chuyên gia dành nhiều năm chưa có đáp án. Đầu tháng 10, OpenAI công bố 722 bản thảo chứa 372 kết quả toán học, tuyên bố đạt tiến triển ở hàng trăm bài toán mở dù phải rút lại ba bản thảo do phát hiện lỗi sai, đồng thời chỉnh sửa 14 bản thảo khác.

Theo Business Insider, nhiều nhà toán học chỉ trích tốc độ và quy mô công bố này, cho rằng kết quả cần được kiểm chứng cẩn trọng, giải thích rõ ràng và ghi nhận đúng đắn các công trình đi trước. Hiệp hội Toán học Nhân văn với hơn 800 thành viên cũng ra thông báo phản đối, nói việc này thực tế không thúc đẩy toán học tiến lên, thậm chí kêu gọi tẩy chay OpenAI. Tháng 9, 25 nhà toán học từng nhận Huy chương Fields ký vào thư ngỏ, nói việc "xả" hàng loạt nghiên cứu toán học có thể gây tổn hại cho lĩnh vực, làm xáo trộn quá trình nghiên cứu và truyền thụ kiến thức. Thần đồng toán học Terence Tao cũng cho rằng AI khiến "sự lãng mạn" của toán học đang khép lại.

Một số chuyên gia nhận định các công ty như OpenAI làm gián đoạn công việc của nhà toán học trẻ. "Toàn bộ chương trình nghiên cứu của chúng tôi đã bị xóa sổ do họ đổ rác bừa bãi", GS Tristan Buckmaster tại Đại học New York nói với CNBC đầu tháng 10, sau khi OpenAI công bố kết quả giải toán.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: AI