Người có thâm niên được chuộng hơn 'tân binh' thời AI

Người có thâm niên được chuộng hơn 'tân binh' thời AI

Nhiều công ty ưu tiên tuyển người có kinh nghiệm cho những vị trí liên quan đến AI, trong khi công việc cấp thấp từng dành cho tân binh dần được AI đảm nhận.

Trong nghiên cứu công bố tháng này của Viện Doanh nghiệp AI (AIDE), nhóm tác giả sàng lọc hơn 161.000 tin tuyển dụng của các công ty thuộc S&P 500 (500 công ty đại chúng lớn nhất nước Mỹ) đăng trên LinkedIn hồi tháng 1. Kết quả, họ tìm được 8.140 tin tuyển dụng liên quan đến AI, ví dụ phân tích dữ liệu hoặc kỹ sư học máy. Tuy nhiên, 71% tin đều dành cho vị trí cấp cao, 16% cho cấp trung và chỉ 13% cho cấp thấp.

Theo CNN, phát hiện mới nhấn mạnh thách thức mà người trẻ phải đối mặt khi tìm kiếm việc làm trong lĩnh vực AI đang bùng nổ. Các doanh nghiệp lớn đang cạnh tranh gay gắt để thu hút cùng một nhóm nhân tài giàu kinh nghiệm, đặt ra câu hỏi về sự phát triển của thế hệ nhân tài tiếp theo.

"Dữ liệu cho thấy thị trường lao động đang thu hẹp. Cơ hội việc làm liên quan đến AI là có thật, nhưng chỉ dành cho những người đã ở vị trí cao", Paul Cheek, Giám đốc điều hành Viện AIDE, cho biết.

Cheek giải thích, các công ty lớn muốn có nhân tài giàu kinh nghiệm để giúp định hướng trong cơn sốt AI đầy biến động, dù điều này cũng gây rủi ro cho chính họ. Nếu tài năng trẻ đầu quân cho nơi khác, chẳng hạn startup AI đang phát triển, các công ty lớn có thể gặp bất lợi trong dài hạn.


Không chỉ AI, nhiều ngành nghề khác cũng có xu hướng giảm tuyển dụng người trẻ. Demis Hassabis, CEO Google DeepMind, và Dario Amodei, CEO Anthropic, đã dự đoán điều này trong cuộc trò chuyện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 ở Davos, Thụy Sĩ, hồi tháng 1.

"Tôi nghĩ năm nay chúng ta sẽ bắt đầu thấy AI có thể ảnh hưởng đến vị trí cấp thấp. Tôi cho rằng đã có một số bằng chứng mà chúng tôi cũng cảm nhận được, chẳng hạn tốc độ tuyển dụng những vị trí này chậm lại", Hassabis nói.

Amodei đồng tình, cho biết dấu hiệu bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực phần mềm và lập trình. Ông nói: "Tôi có thể thấy điều đó ngay tại Anthropic. Tôi nghĩ đến lúc nào đó, ở mức sơ cấp và trung cấp, công ty sẽ cần ít người hơn thay vì nhiều lên. Chúng tôi đang suy nghĩ để giải quyết vấn đề đó một cách hợp lý trong nội bộ".

Theo nghiên cứu mới nhất từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới ra trường là 5,6%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ thất nghiệp chung là 4,2% trong tháng 3. Khoảng cách giữa hai tỷ lệ đã nới rộng vài năm gần đây, trái với giai đoạn ngay trước và sau Covid-19.

Nghiên cứu từ Đại học Stanford cho thấy, việc tuyển người trẻ trì trệ từ cuối 2022, cùng thời gian OpenAI phát hành ChatGPT. Giai đoạn từ cuối 2022 đến tháng 9/2025, trong các ngành nghề chịu tác động mạnh nhất từ AI, số lao động trẻ có việc làm giảm 6% trong khi lao động lớn tuổi tăng 6-9%.

Người dùng Hiro trên nền tảng sáng tạo nội dung Medium chia sẻ, những công việc đơn giản, lặp lại trước đây thường được giao cho tân binh thì hiện đã do AI đảm nhận. Do đó, các công ty chỉ cần sự giám sát cấp cao với kết quả đầu ra của AI. "Nghĩa là bạn cần kinh nghiệm để gia nhập, nhưng con đường truyền thống để tích lũy kinh nghiệm dần không còn tồn tại", Hiro nói.

Lao động trẻ có thể tích lũy kinh nghiệm bên ngoài khi tham gia những khóa đào tạo nâng cao kỹ năng, nhưng cách này có hạn chế. Hiro đã trả 4.000 USD cho một khóa đào tạo, nhưng nhận ra những kỹ năng mới chỉ hiệu quả trong khoảng 8 tháng, sau đó trở nên lỗi thời do các mô hình AI mới ra mắt.

Theo Nela Richardson, nhà kinh tế trưởng tại công ty dịch vụ quản lý nhân sự và bảng lương ADP, AI không chỉ thay đổi số lượng việc làm sinh ra và mất đi mà còn định hình lại nhiệm vụ và trách nhiệm của từng công việc. ADP đang hợp tác với Phòng thí nghiệm Kinh tế Kỹ thuật số Stanford để phân tách trách nhiệm và gán giá trị kinh tế cho từng nhiệm vụ. Kết quả dự kiến được công bố rộng rãi, giúp doanh nghiệp điều chuyển nhân viên sang công việc giá trị cao hơn, đồng thời giúp người tìm việc xác định con đường học tập và đào tạo phù hợp.


Trái với loạt nhận định bi quan, Matt Garman, CEO Amazon Web Services, cho rằng dự đoán về "tận thế việc làm" do AI bị thổi phồng quá mức. Trong chương trình podcast Platformer phát sóng hôm 23/6, ông cho rằng AI có thể làm thay đổi một nửa số công việc văn phòng, không phải xóa sổ hoàn toàn.

"Không nên nhìn vào bức tranh tĩnh về thế giới và nói một công việc sẽ không còn tồn tại, người làm công việc đó sẽ thất nghiệp. Thực chất, những công việc mới sẽ xuất hiện", Garman nói, dẫn chứng sự ra đời của Microsoft Excel làm thay đổi công việc chứ không loại bỏ chúng.

Garman nhấn mạnh giá trị của lao động trẻ mới vào nghề, đánh giá đây là một trong những nhóm nhân viên tốt nhất do chi phí tuyển dụng thấp, dễ đào tạo về văn hóa công ty và thường háo hức học hỏi công cụ mới. Business Insider cho biết, đây là một phần lý do khiến Amazon đang tuyển hơn 11.000 thực tập sinh và kỹ sư phát triển phần mềm sơ cấp trên toàn cầu năm nay.

Garman nói: "Nhân viên trẻ mang đến năng lượng, sự hào hứng và góc nhìn mới. Nếu chỉ có đúng những con người đã làm việc suốt 15 năm qua, bạn sẽ không nhận được nguồn năng lượng, sự nhiệt huyết và những ý tưởng mới đó".

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: AI