kiến thức Kiểm kê khí nhà kính trở thành yêu cầu bắt buộc: Doanh nghiệp cần rà soát những gì?

Kiểm kê khí nhà kính trở thành yêu cầu bắt buộc: Doanh nghiệp cần rà soát những gì?

Áp lực giảm phát thải đang đến từ nhiều phía: quy định pháp lý, yêu cầu ESG của nhà đầu tư, tiêu chuẩn của khách hàng quốc tế và cam kết Net Zero của chính doanh nghiệp.


Nhưng để giảm phát thải hiệu quả, doanh nghiệp cần biết chính xác đâu là những nguồn phát thải lớn nhất trong hệ thống vận hành của mình. Và câu trả lời đôi khi không nằm ở dây chuyền sản xuất hay hóa đơn tiền điện.

Cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 đang kéo theo những thay đổi đáng kể trong cách doanh nghiệp vận hành và quản trị. Nếu trước đây phát thải khí nhà kính chủ yếu được nhìn nhận như một vấn đề môi trường, thì nay đã trở thành một chỉ số quản trị quan trọng, tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tại Việt Nam, Nghị định 06/2022/NĐ-CP và Quyết định 13/2024/QĐ-TTg đã chính thức đưa kiểm kê khí nhà kính trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp. Điều này cho thấy giảm phát thải khí nhà kính không còn là câu chuyện của tương lai mà đã trở thành yêu cầu hiện hữu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh.

Khi bắt đầu kiểm kê khí nhà kính, phần lớn doanh nghiệp thường tập trung vào những nguồn phát thải quen thuộc và dễ nhận diện nhất. Đó là lượng điện năng tiêu thụ tại nhà máy, văn phòng hoặc trung tâm dữ liệu…; phát thải từ nhiên liệu hóa thạch và phương tiện vận hành như than, dầu diesel, LPG, khí tự nhiên được sử dụng cho lò hơi, lò nung hay các dây chuyền sản xuất; hoặc nhiên liệu tiêu thụ của đội xe vận tải, xe nâng và các phương tiện phục vụ hoạt động logistics.

Bên cạnh đó, một số ngành công nghiệp còn phát sinh khí nhà kính trực tiếp từ quá trình sản xuất. Ví dụ, ngành xi măng phát thải CO₂ trong quá trình nung clinker; ngành thép phát thải từ các công đoạn luyện kim; ngành hóa chất có thể phát sinh các loại khí nhà kính từ các phản ứng hóa học đặc thù.

Đây thường là những nguồn phát thải chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng phát thải của doanh nghiệp và tương đối dễ nhận diện thông qua hóa đơn điện, chứng từ mua nhiên liệu hoặc dữ liệu sản xuất. Tuy nhiên, danh mục khí nhà kính cần kiểm kê không chỉ dừng lại ở CO₂ phát sinh từ tiêu thụ năng lượng hay hoạt động sản xuất. Nhiều loại khí khác cũng được đưa vào phạm vi kiểm kê như CH₄ (metan), N₂O (nitơ oxit), HFCs, PFCs và SF₆ (lưu huỳnh hexaflorua).

Trong số đó, khí SF₆ là một trường hợp đặc biệt bởi lượng sử dụng thường không lớn nhưng lại có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu thuộc nhóm cao nhất hiện nay. Theo các hệ số quy đổi, 1 kg khí SF₆ có tác động tương đương khoảng 23,5 tấn CO₂.

Điều đáng chú ý là khí SF₆ thường không xuất hiện trong các dây chuyền sản xuất mà nằm trong hạ tầng điện của doanh nghiệp, cụ thể là các thiết bị trung thế và cao thế như tủ GIS, RMU hay máy cắt điện. Vì vậy, đây cũng là một trong những nguồn phát thải dễ bị bỏ sót nhất khi doanh nghiệp bắt đầu rà soát tổng thể các nguồn phát thải khí nhà kính.

Kiểm kê khí nhà kính không nên được nhìn nhận đơn thuần là một hoạt động báo cáo để đáp ứng yêu cầu pháp lý. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để doanh nghiệp hiểu rõ các nguồn phát thải đang tồn tại trong hệ thống vận hành và xác định những khu vực có thể cải thiện hiệu quả nhất.

Theo các chuyên gia, việc kiểm kê khí nhà kính và từng bước giảm phát thải có thể bắt đầu từ ba bước cơ bản.

Thứ nhất, lập bản đồ phát thải. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hoạt động vận hành để xác định các nguồn phát thải chính, từ điện năng tiêu thụ, nhiên liệu sử dụng trong sản xuất, vận tải đến các loại khí nhà kính tồn tại trong hệ thống kỹ thuật như thiết bị lạnh hoặc hạ tầng điện chứa khí SF₆.

Thứ hai, đo lường và đánh giá mức độ tác động. Sau khi xác định các nguồn phát thải, doanh nghiệp cần thu thập dữ liệu và tính toán lượng phát thải tương ứng. Bước này giúp nhận diện đâu là những nguồn phát thải lớn nhất hoặc có tiềm năng giảm phát thải hiệu quả nhất để ưu tiên hành động.

Thứ ba, xây dựng lộ trình giảm phát thải. Doanh nghiệp có thể ưu tiên giảm phát thải ngay từ nguồn thông qua tối ưu hóa vận hành, nâng cao hiệu quả năng lượng và từng bước thay thế các công nghệ có cường độ phát thải cao bằng các giải pháp phát thải thấp hơn.

Chẳng hạn, đối với hạ tầng điện, điều này có thể bắt đầu từ việc rà soát các thiết bị sử dụng khí SF₆ bao gồm các tủ GIS, RMU, máy cắt hoặc các thiết bị điện .

Cuối cùng, xây dựng lộ trình thay thế dần các thiết bị sử dụng khí SF₆ bằng các công nghệ mới không chứa khí nhà kính. Đây được xem là giải pháp mang tính dài hạn, giúp giảm phát thải ngay từ nguồn thay vì chỉ tập trung vào hoạt động kiểm kê và báo cáo.


Giải pháp tủ điện trung thế RM AirSeT ứng dụng không khí sạch làm môi trường cách điện, loại bỏ hoàn toàn khí SF₆ khỏi thiết bị

Trên thị trường hiện nay, xu hướng phát triển các thiết bị trung thế không sử dụng khí SF₆ đang diễn ra khá mạnh mẽ. Nhiều nhà sản xuất lớn đã giới thiệu các giải pháp thay thế bằng công nghệ mới nhằm đáp ứng yêu cầu giảm phát thải.

Một trong những giải pháp đã có mặt tại Việt Nam là tủ trung thế RM AirSeT của Schneider Electric. Thay vì sử dụng khí SF₆ làm môi trường cách điện, sản phẩm này ứng dụng không khí sạch (Pure Air) kết hợp với công nghệ dập hồ quang chân không, qua đó loại bỏ hoàn toàn khí SF₆ khỏi thiết bị.

Bên cạnh yếu tố môi trường, các giải pháp thế hệ mới như RM AirSeT còn được thiết kế để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về vận hành của hệ thống điện. Tủ điện có tuổi thọ vận hành lên tới 40 năm trong môi trường khắc nghiệt, tích hợp khả năng giám sát thông minh và hỗ trợ quản lý tài sản theo thời gian thực, phù hợp với xu hướng phát triển của lưới điện hiện đại.

Đối với doanh nghiệp, việc chủ động rà soát các nguồn phát thải, đánh giá rủi ro và xây dựng lộ trình chuyển đổi từ sớm sẽ mang lại nhiều lợi thế hơn so với việc chờ đến khi các quy định hoặc yêu cầu từ thị trường trở nên khắt khe hơn. Bởi khi áp lực gia tăng, những doanh nghiệp đã chuẩn bị sẵn sẽ có nhiều dư địa để tối ưu chi phí, chủ động đầu tư và đáp ứng các tiêu chuẩn mới một cách hiệu quả hơn.

Từ góc độ đó, những giải pháp tủ trung thế không sử dụng khí SF₆ không chỉ là một lựa chọn công nghệ mới, mà còn là một phần trong chiến lược giảm phát thải, duy trì vị thế trên thị trường và phát triển bền vững của doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Copy link Link bài gốc Lấy link Kiểm kê khí nhà kính trở thành yêu cầu bắt buộc: Doanh nghiệp cần rà soát những gì?

---

Nguồn: GenK
Chuyên mục: Kiến thức