Đội tuyển yêu thích thua trận, bố nặng lời với cả nhà: người đàn ông không biết kiểm soát cảm xúc sẽ trở thành gương xấu cho con

Đội tuyển yêu thích thua trận, bố nặng lời với cả nhà: người đàn ông không biết kiểm soát cảm xúc sẽ trở thành gương xấu cho con

Đàn ông lỡ miệng nói ra điều gây đau lòng nhưng không thể đối diện với hậu quả. Điều gì khiến một lời xin lỗi đơn giản lại trở thành thứ khó nói nhất?

Đêm ấy, đội tuyển yêu thích của bố thua ở phút bù giờ. Không khí phòng khách trùng xuống, âm thanh bình luận viên tắt lịm giữa chừng như một cú hụt hơi tập thể. Giữa không gian tĩnh mịch, bố bỗng lớn tiếng gắt gỏng với đứa con đang tò mò hỏi han "sao lại thua vậy bố", hay buông một câu nặng nề với vợ về một câu chuyện chẳng liên quan. Chỉ vài phút sau, cơn giận trong lòng người chồng, người cha cũng tắt theo màn hình TV, nhưng câu nói vừa buông ra và hệ quả của nó vẫn bóp nghẹt bầu không khí trong phòng khách. Đứa trẻ đã lặng lẽ rút về phòng, vợ có thể còn đó, có thể không, và vẫn còn đây người đàn ông đang phải đối mặt với một vấn đề muôn thuở của kẻ nóng tính: không biết làm gì để chữa ngượng, sửa sai.


Cảnh tượng ấy quen thuộc đến mức nhiều gia đình xem là chuyện thường tình mỗi mùa bóng lớn, nhưng đằng sau nó là một con số đáng để dừng lại suy nghĩ. Một nghiên cứu của Đại học Lancaster, dựa trên dữ liệu cảnh sát vùng Lancashire đối chiếu với các kỳ World Cup 2002, 2006 và 2010, cho thấy các vụ bạo lực gia đình tăng tới 38% vào những ngày đội tuyển Anh thua trận. Con số ấy phơi bày một sự thật ít khi được gọi tên thẳng thắn: bóng đá là một cái van xả cảm xúc khổng lồ, và đôi khi cái van đó xả nhầm chỗ, trút thẳng vào những người ở gần nhất trong nhà.

Bóng đá là cái cớ, cơn giận vốn đã chực chờ sẵn

Điều thú vị là kết quả trận đấu không phải yếu tố duy nhất quyết định. Một nghiên cứu khác của Warwick Business School, đăng trên tạp chí Social Science and Medicine, phát hiện các vụ bạo lực gia đình liên quan đến rượu tăng đến 47% ngay sau khi đội tuyển Anh giành chiến thắng, đỉnh điểm rơi vào ba giờ đồng hồ tính từ tiếng còi mãn cuộc. Thắng hay thua hóa ra chỉ là chất xúc tác, thứ thực sự khuấy động nồi lẩu cảm xúc là rượu bia đi kèm những đêm xem bóng, cộng với một trạng thái xúc cảm vốn đã căng như dây đàn từ trước đó.

Ở Việt Nam, khung cảnh những đêm đội tuyển quốc gia thi đấu tại AFF Cup hay các giải châu lục cũng mang dáng dấp tương tự: quán cà phê, quán nhậu, phòng khách chật kín người, tiếng hò reo xen lẫn tiếng chạm ly. Một người đàn ông có thể đã mang theo cả tuần căng thẳng vì công việc, vì áp lực cơm áo, trước khi ngồi xuống trước màn hình TV tối hôm đó. Trận thua chỉ là giọt nước làm tràn một cái ly đã đầy từ lâu, chỉ chờ một cú hích nhỏ để tuôn trào.

Khi cơn giận tìm sai người để trút vào


Các nhà tâm lý học gọi hiện tượng này là "gây hấn dịch chuyển". Giả thuyết “ frustration-aggression ”, được Dollard và cộng sự đưa ra từ năm 1939, lý giải rằng khi một người bị thất vọng nhưng không thể phản kháng trực tiếp với nguồn gây ra sự thất vọng đó, cơn giận sẽ tìm đến một mục tiêu an toàn hơn, thường là người thân gần nhất, người khó có khả năng đáp trả. Với người đàn ông vừa chứng kiến đội nhà thua trận, đối tượng khiến ông thất vọng là mười một cầu thủ trên màn hình, những trọng tài, hay chính cảm giác bất lực của bản thân trước một kết quả mình không thể can thiệp. Tất cả những thứ đó đều ngoài tầm với. Người vợ hay đứa con ngồi cạnh, ngược lại, lại ở ngay đó, ở tầm tay, và trở thành nơi cơn giận đáp xuống dù họ chẳng liên quan gì đến bàn thua.

Và không chỉ bóng đá là chất xúc tác cho cơn giận dữ bùng nổ này. Hình ảnh quen thuộc hơn là một người bị cấp trên trách mắng ở công ty, không dám cãi lại vì sợ ảnh hưởng công việc, rồi về nhà trút hết bực dọc lên vợ con. Bóng đá chỉ là một phiên bản khác của cùng một vòng lặp, được khoác thêm lớp áo cảm xúc tập thể và men rượu. Nhiều ông bố Việt lớn lên trong môi trường mà nóng giận được xem là chuyện bình thường của đàn ông, ít ai được dạy cách gọi tên cảm xúc của mình hay tìm cách xử lý nó một cách lành mạnh. Vì thế, cơn giận vì một trận bóng dễ trở thành lối thoát quen thuộc cho những bức bối đã tích tụ từ những nơi khác.

Cơn giận rồi cũng qua, nhưng phần khó khăn hơn cả nằm ở những gì diễn ra sau đó: sự im lặng kéo dài thay vì một lời xin lỗi. Nhà nghiên cứu Tyler Okimoto chỉ ra rằng việc từ chối xin lỗi khiến người ta cảm thấy mình đang nắm quyền kiểm soát, một cảm giác với nhiều người còn lớn hơn cả việc sửa chữa lỗi lầm.


Sáng hôm sau trận thua, cảnh tượng phổ biến trong nhiều gia đình là bố và con vẫn ngồi ăn sáng cùng nhau như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Cả hai đều nhớ rõ tối qua đã có một câu quát không đáng có, nhưng không ai chủ động nhắc lại. Sự im lặng ấy hiếm khi xuất phát từ việc người bố không hối hận: xin lỗi đồng nghĩa với việc thừa nhận mình đã mất kiểm soát, một điều mà nhiều đàn ông được dạy từ nhỏ rằng không nên để lộ ra ngoài. Chúng ta cũng thường thấy một khuôn mẫu được áp lên người đàn ông, mặc định mình là trụ cột phải chịu đựng, không được yếu lòng. Khi còn là những cậu bé, họ từng bị chê cười vì khóc hay tỏ ra sợ hãi, và lớn lên, phản xạ còn lại của họ trước áp lực thường chỉ gói gọn trong hai lựa chọn: giận dữ hoặc né tránh. Xin lỗi con, hành động đòi hỏi phải thừa nhận sai và phơi bày một phần cảm xúc thật, vì thế trở thành một trong những điều khó nói nhất với nhiều người đàn ông.

Cái giá của sự im lặng, và ý nghĩa của một lời xin lỗi muộn

Trẻ em học cách xử lý cảm xúc và xung đột phần lớn qua việc quan sát cha mẹ mình phản ứng ra sao, chứ không phải qua những lời dạy suông. Một lời xin lỗi chân thành, dù đến muộn vài ngày, vẫn có thể trở thành hình mẫu quan trọng để đứa trẻ học cách chịu trách nhiệm và sửa sai trong chính cuộc sống của mình sau này.


Quay lại với người bố trong trận thua hôm nào. Giả sử vài ngày sau, ông cuối cùng cũng ngồi xuống bên con và nói: "Tối hôm đó bố sai, bố xin lỗi vì đã quát con". Đó chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng nó có thể thay đổi cả không khí trong nhà. Đứa trẻ học được rằng người lớn cũng có lúc sai, và biết nhận lỗi không phải là điều đáng xấu hổ. Nhiều gia đình Việt vẫn xem việc cha mẹ xin lỗi con là hạ thấp uy quyền của mình, nhưng góc nhìn ấy đáng để xem lại. Xin lỗi không làm một người bố yếu đi trong mắt con; nó có thể là bài học lớn nhất về sự trưởng thành mà một trận bóng đã vô tình tạo ra.

Đội tuyển thua rồi sẽ có ngày thắng lại. Nhưng một người bố chỉ có một cơ hội để dạy con rằng nhận sai không phải là thua.

Copy link Link bài gốc Lấy link Đội tuyển yêu thích thua trận, bố nặng lời với cả nhà: người đàn ông không biết kiểm soát cảm xúc sẽ trở thành gương xấu cho con Tags: Brohaus

---

Nguồn: GenK
Chuyên mục: AI