kiến thức Cơ hội tiếp cận nguồn tài trợ tỷ EUR khi nghiên cứu vật liệu tiên tiến

Cơ hội tiếp cận nguồn tài trợ tỷ EUR khi nghiên cứu vật liệu tiên tiến

Quảng NinhCác nhà khoa học Việt có cơ hội tiếp cận ngân sách 95,5 tỷ euro của Horizon Europe, khi nghiên cứu vật liệu tiên tiến và giải quyết các thách thức toàn cầu.

Thông tin được bà Leonie Nagarajan, Đại diện khu vực của mạng lưới EURAXESS ASEAN chuyên kết nối và hỗ trợ các nhà khoa học Đông Nam Á, cho biết tại Diễn đàn Hợp tác Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Liên minh châu Âu, ngày 29/10. Sự kiện tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì.

Theo bà Leonie Nagarajan, các chương trình tài trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Horizon Europe đang rộng mở đối với các viện, trường Việt Nam. Với ngân sách 95,5 tỷ euro cho giai đoạn 2021-2027, Horizon Europe phân bổ nguồn lực lớn vào việc giải quyết các thách thức toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, trong đó vật liệu tiên tiến là lĩnh vực xuyên suốt.

Bà Nagarajan khuyến nghị các viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học Việt Nam chủ động tìm kiếm đối tác, tham gia vào các liên danh nghiên cứu quốc tế có ít nhất ba tổ chức độc lập, do một đơn vị châu Âu hoặc quốc gia liên kết chủ trì, để tham gia chương trình Horizon Europe.


Phát biểu tại diễn đàn, ông Gonzalo Serrano, Phó trưởng ban hợp tác thuộc Phái đoàn EU tại Việt Nam, đánh giá năm 2026 đánh dấu bước phát triển vượt bậc trong quan hệ song phương sau khi hai bên nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Theo ông, hợp tác trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến diễn ra rất đúng thời điểm. EU chuẩn bị thông qua Đạo luật Vật liệu Tiên tiến (Advanced Materials Act), trong khi Việt Nam cũng đang xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu.

"Hai bên hướng đến mục tiêu giảm thiểu sự phụ thuộc vào các nguồn cung độc quyền và hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng", ông nói.


GS Mangala Srinivas, thuộc Nhóm cố vấn khoa học của Ủy ban châu Âu (SAM), cho rằng mọi nền văn minh đều gắn liền với sự phát triển của vật liệu, từ thời kỳ đồ đồng, đồ sắt đến kỷ nguyên bán dẫn và vật liệu lượng tử ngày nay. Tuy nhiên, việc phát triển vật liệu mới bắt buộc phải đi cùng tiêu chuẩn an toàn và bền vững ngay từ khâu thiết kế để tránh lặp lại các hệ lụy môi trường như amiăng hay hạt vi nhựa.

Bà Srinivas cũng lưu ý các doanh nghiệp Việt Nam về công cụ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số, đang bắt đầu được EU triển khai theo lộ trình cuốn chiếu cho các ngành thâm dụng tài nguyên như pin, linh kiện điện tử, dệt may và bao bì. Bộ nhớ số này sẽ lưu trữ thông tin về độ bền, khả năng tái chế và tỷ lệ nguyên liệu thô chiến lược, đòi hỏi các nhà cung ứng phải minh bạch dữ liệu để duy trì khả năng xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Trước đó, trong phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đắc Bình Minh, Phó viện trưởng Ứng dụng Công nghệ (Nacentech) nhận định, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển dịch từ mô hình khai thác tài nguyên và sản xuất chi phí thấp sang phát triển dựa trên công nghệ và tri thức.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nacentech đề xuất ba trọng tâm phối hợp với EU gồm: tập trung vào các dòng vật liệu phục vụ bán dẫn, năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy nhóm nghiên cứu chung tham gia chương trình Horizon Europe; và mở rộng thử nghiệm công nghệ để sớm thương mại hóa kết quả nghiên cứu.


Xem xét thành lập Trung tâm Xuất sắc về Vật liệu Tiên tiến Việt Nam - EU

Tại phiên thảo luận chuyên sâu, ông Chu Xuân Quang từ Nacentech chỉ ra "nút thắt" lớn của nghiên cứu vật liệu trong nước, đa số đề tài mới dừng ở cấp độ sẵn sàng công nghệ, quy mô phòng thí nghiệm. Để đưa sản phẩm ra thị trường, Nacentech đang thiết lập mô hình phòng thử nghiệm dùng chung, đóng vai trò cầu nối thử nghiệm mẻ nhỏ (pilot) cho các trường đại học và hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện các tiêu chuẩn phân hủy sinh học, cơ tính theo chuẩn ISO và châu Âu.

Cùng chung góc nhìn về bài toán vượt qua khoảng cách từ phòng thí nghiệm ra nhà máy, GS.TS Nguyễn Đức Hòa, từ Trường Vật liệu (Đại học Bách khoa Hà Nội) nhấn mạnh, vật liệu luôn là "chìa khóa" định hình mọi cuộc cách mạng công nghiệp.

Dẫn bài học thực tiễn từ hợp tác thành công của Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu (ITIMS) với các đại học châu Âu thông qua chương trình đào tạo tiến sĩ, GS Hòa cho rằng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành cứ điểm nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao nếu biết tận dụng thế mạnh bổ trợ giữa hai bên.


Theo ông, điểm nghẽn lớn nhất của các nhà khoa học trong nước không nằm ở năng lực nghiên cứu hay số lượng công bố, bằng sáng chế, mà là khả năng thương mại hóa. Ông đề xuất hai bên xem xét thành lập Trung tâm Xuất sắc về Vật liệu Tiên tiến Việt Nam - EU để tập trung nguồn lực ươm tạo tài năng và chuyển giao công nghệ.

Nhóm nghiên cứu của Đại học Bách khoa Hà Nội hiện đã làm chủ các nguyên mẫu cảm biến thông minh ứng dụng trong chẩn đoán bệnh qua hơi thở và quan trắc môi trường, đồng thời tích cực kêu gọi các doanh nghiệp, nhà đầu tư châu Âu tham gia mở rộng sản xuất quy mô lớn.


Bên cạnh mảng vật liệu xanh, xu hướng ứng dụng vật lý nano vào công nghệ cao cũng được giới thiệu qua nghiên cứu của TS Nguyễn Văn Quỳnh từ Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội - USTH. Nhóm nghiên cứu của USTH và đối tác Pháp đã làm chủ kỹ thuật dùng ánh sáng kích hoạt hiệu ứng cộng hưởng plasmon để điều khiển vật liệu mọc định hướng ở cấp độ vài nanomet mà không cần mặt nạ quang học hay chất xúc tác quang. Giải pháp này mở đường cho việc chế tạo các loại cảm biến nano siêu nhạy ứng dụng trong quan trắc môi trường, công nghệ bán dẫn và phát triển kính thông minh.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: Kiến thức