hot Chia sẻ dữ liệu để cảnh báo lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam

Chia sẻ dữ liệu để cảnh báo lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam

Theo đại diện Bộ Công an, tội phạm trực tuyến hoạt động trên nhiều nền tảng, đặt ra yêu cầu kết nối dữ liệu giữa các tổ chức để phát hiện rủi ro sớm hơn.

Tại tọa đàm Xây dựng Mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến tại Việt Nam ngày 13/11, Đại tá Nguyễn Huy Lục, Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, cho biết phương thức hoạt động của tội phạm mạng có sự chuyển biến phức tạp về địa bàn, phương thức thủ đoạn hoạt động.

Theo ông Lục, chúng sử dụng các kênh tiếp cận như ứng dụng nhắn tin xuyên biên giới hoặc giao thức VoIP, kết hợp trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, giả mạo hình ảnh và giọng nói để tiếp cận, tạo lòng tin và lừa đảo người dùng, đồng thời sử dụng những phương thức giao dịch như tiền điện tử.

Ông Lục dẫn số liệu, trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 1.800 vụ lừa đảo trực tuyến, giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Dù số vụ giảm, sự phát triển của công nghệ và tính chất xuyên biên giới khiến việc phát hiện, ngăn chặn tội phạm gặp nhiều thách thức, trong đó việc chia sẻ, liên thông dữ liệu là một trong những nút thắt.

Đồng quan điểm, đại diện MoMo - đơn vị chuyên về thanh toán, cho rằng một trong những khó khăn lớn là các đơn vị thường chỉ quan sát được một phần của quá trình lừa đảo. Theo một quy trình thường gặp, kẻ gian có thể tiếp cận nạn nhân qua mạng xã hội, chuyển sang ứng dụng nhắn tin hoặc cuộc gọi để dẫn dụ, sau đó yêu cầu chuyển tiền qua ngân hàng hoặc ví điện tử.

Đơn vị thanh toán có thể phát hiện giao dịch bất thường ở khâu cuối, nhưng không có đầy đủ thông tin về quá trình tiếp cận và thao túng nạn nhân trước đó. Nếu những tín hiệu này không được kết nối, mỗi tổ chức chỉ có thể xử lý rủi ro trong phạm vi dữ liệu mình nắm giữ.


Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng A05, đánh giá "Không thể phòng, chống lừa đảo trên một không gian mạng có tính kết nối cao bằng những cơ chế cảnh báo còn phân tán, riêng lẻ". Ông cho rằng, các tín hiệu cảnh báo hiện phân tán tại nhiều tổ chức, hạn chế khả năng phát hiện toàn diện và ngăn chặn kịp thời. Từ thực tế này, một mô hình mạng lưới cảnh báo rủi ro trực tuyến đa ngành được đề xuất xây dựng tại Việt Nam, hướng tới kết nối thông tin từ cơ quan quản lý và doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực.

Theo mô hình được giới thiệu tại tọa đàm, mạng lưới sẽ kết nối các cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong lĩnh vực ngân hàng, ví điện tử, viễn thông, mạng xã hội, thương mại điện tử và giao vận.

Các thành viên sẽ chia sẻ những tín hiệu kỹ thuật có dấu hiệu rủi ro như số điện thoại, tài khoản, đường link, website hoặc tài khoản mạng xã hội đáng ngờ. Thông tin được chuyển đến một đầu mối xử lý trung tâm. Tại đây, AI có thể được sử dụng để đối chiếu, liên kết các tín hiệu từ nhiều nguồn và đánh giá mức độ rủi ro, trước khi cảnh báo được chia sẻ trở lại cho những đơn vị liên quan.

Chẳng hạn, một số điện thoại bị nhiều người phản ánh có dấu hiệu lừa đảo có thể được đối chiếu với tài khoản mạng xã hội, website hoặc tài khoản nhận tiền liên quan. Khi các dấu hiệu xuất hiện ở nhiều nguồn, hệ thống có thể giúp nhận diện mối liên hệ và đưa ra cảnh báo sớm hơn so với việc từng tổ chức phân tích riêng lẻ.

Trên cơ sở cảnh báo, mỗi thành viên chủ động quyết định biện pháp xử lý trong phạm vi của mình, đồng thời phản hồi kết quả để mạng lưới cập nhật thông tin. Mô hình hướng tới việc không chỉ phát hiện một dấu hiệu riêng lẻ, mà còn nhận diện các mối liên hệ giữa những tín hiệu có thể thuộc cùng một hoạt động lừa đảo.

Tuy nhiên, để mạng lưới chia sẻ tín hiệu hoạt động hiệu quả, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh cần giải quyết ba vấn đề: cơ chế kết nối và chia sẻ tín hiệu thực chất; nền tảng tin cậy về an ninh dữ liệu, bảo mật và trách nhiệm; cùng sự tham gia chủ động, lâu dài của doanh nghiệp.

Theo ông, dữ liệu vừa là nguồn lực, vừa là tài sản cần được bảo vệ. Việc chia sẻ phải có kiểm soát, xác định rõ mục đích, phạm vi và trách nhiệm của các bên, đồng thời tuân thủ quy định pháp luật. Nếu thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, doanh nghiệp có thể e ngại cung cấp thông tin, trong khi việc chia sẻ thiếu kiểm soát còn có thể tạo ra rủi ro mới về quyền riêng tư.


Một vấn đề khác là độ chính xác của tín hiệu. Việc một số điện thoại, tài khoản hay website bị đánh dấu đáng ngờ không đồng nghĩa với kết luận chủ thể liên quan đã thực hiện hành vi vi phạm. Vì vậy, mạng lưới cần có cơ chế kiểm chứng, cập nhật thông tin và xử lý trường hợp cảnh báo nhầm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của đơn vị cung cấp và sử dụng dữ liệu.

"Mục tiêu cuối cùng không phải là chia sẻ được nhiều dữ liệu hơn, mà là phát huy giá trị của những tín hiệu cần thiết để cảnh báo sớm hơn, ngăn chặn hiệu quả hơn và bảo vệ người dân tốt hơn", ông Quân nói.

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: HOT