- Bài viết
- 3.271
- Được Like
- 11
Biến đổi khí hậu có khuếch đại El Nino?
Trong khi đợt El Nino mới có khả năng phá vỡ kỷ lục nhiệt độ, các nhà nghiên cứu trên toàn cầu đang tranh luận liệu biến đổi khí hậu có góp phần làm tăng cường độ của sự kiện này hay không.
Hôm 11/6, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA) thông báo El Nino đã xuất hiện và dự kiến kéo dài đến năm 2027, có thể đặc biệt mạnh và nhiều khả năng phá vỡ kỷ lục. Khi khí nhà kính khiến hành tinh ấm lên, các sự kiện El Nino trong vài thập kỷ qua tương đối mạnh. Do chuỗi El Nino từ những năm 1980 đặc biệt nổi bật khi so sánh với 600 năm qua, nhiều nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu có thể làm tăng cường độ El Nino trong khi các học giả khác nhấn mạnh chưa có bằng chứng rõ ràng chứng minh điều đó.
Vấn đề gây tranh cãi này rất quan trọng vì El Nino làm gián đoạn các mô hình thời tiết trên toàn cầu, gây ra hậu quả nghiêm trọng như nhiệt độ tăng cao, hạn hán ở một số nơi và lũ lụt ở nơi khác. Các sự kiện El Nino rất phức tạp do không bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất mà chịu ảnh hưởng từ hàng loạt tương tác giữa đại dương và khí quyển. Nếu biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ đại dương diễn biến bất thường ở quy mô lớn hơn, mức độ thiệt hại sẽ nặng nề hơn.
Một số nhà khoa học nhận thấy bằng chứng thuyết phục chứng minh biến đổi khí hậu có khả năng làm tăng cường độ El Nino. Michael McPhaden, nhà khoa học cao cấp tại NOAA, cảnh báo sự phát triển của đợt El Nino mạnh trong năm nay rất "đáng chú ý". Nếu đợt El Nino mới đạt cường độ như dự báo, 3 trong số 6 sự kiện El Nino mạnh nhất từ năm 1950 xảy ra trong vòng 11 năm qua.
El Nino xảy ra lặp lại 2-7 năm một lần, nằm trong chu kỳ khí hậu tự nhiên El Nino-Dao động Nam (ENSO) ở Thái Bình Dương. Chu kỳ ENSO chuyển đổi giữa pha nóng El Nino và pha lạnh La Nina với các pha trung hòa xen kẽ. Giới nghiên cứu thường đo lường sự kiện El Nino bằng cách xem xét thay đổi nhiệt độ mặt biển trong khu vực hình chữ nhật rộng lớn ở trung tâm Thái Bình Dương. Nhiều dự báo cho thấy trong năm nay, nhiệt độ ở đó có thể tăng hơn 3 độ C so với mức trung bình, tạo ra đợt El Nino mạnh chưa từng thấy. Theo tiến sĩ McPhaden, đây có thể bằng chứng về biến đổi khí hậu trong chu kỳ ENSO.
Nhà khoa học Wenju Cai ở Đại học Đại dương Trung Quốc dành hơn 20 năm chạy các mô hình khí hậu nhằm tìm ra mối liên hệ tiềm năng giữa lượng khí thải gia tăng và những đợt El Nino mạnh hơn. Theo Phys.org, trong nghiên cứu công bố năm 2023 trên tạp chí Nature, tiến sĩ Cai và đồng nghiệp phân tích một số mô phỏng tạo bởi 43 mô hình khí hậu. Đầu tiên, họ so sánh mô phỏng trong hai giai đoạn: năm 1901-1960 và năm 1961-2020. Phần lớn kết quả cho thấy độ biến động (chênh lệch so với mức trung bình) của ENSO gia tăng từ năm 1960, có nghĩa các sự kiện El Nino và La Nina mạnh xuất hiện thường xuyên hơn.
Sau đó, nhóm của Cai kiểm tra mô phỏng khí hậu trong hàng trăm năm trước khi con người bắt đầu tăng phát thải khí nhà kính và so sánh với mô phỏng sau năm 1960. Phân tích của họ chỉ ra ENSO biến động rất mạnh từ sau mốc thời gian đó, giúp củng cố kết luận khí thải nhà kính do con người gây ra là nguyên nhân chính. Tuy nhiên, một số nhà khoa học khác cảnh báo mô hình có thể sai sót và dữ liệu lịch sử còn hạn chế. Số liệu chính xác về đại dương mới được thu thập từ những năm 1950 trong khi nhật ký của thủy thủ chỉ cung cấp thông tin đầy đủ về nhiệt độ đại dương từ thế kỷ 19, theo Guardian.
Các nhà khoa học cũng nỗ lực tìm hiểu biến động của El Nino bằng cách tìm kiếm dấu vết mà thay đổi thời tiết và nhiệt độ để lại trên rạn san hô và vòng cây. Nhà khoa học khí hậu Kim Cobb, giám đốc Viện Môi trường và Xã hội ở Đại học Brown tại Mỹ, cho rằng biến đổi khí hậu đang làm tăng cường độ El Nino. Năm 2019, một nghiên cứu của Cobb dựa vào phân tích san hô để kết luận El Nino ngày nay mạnh hơn đáng kể so với thời kỳ tiền công nghiệp ở vùng biển nhiệt đới tại trung tâm Thái Bình Dương. Phương pháp này có thể giúp họ ước tính về cường độ và tần suất của những sự kiện trong quá khứ nhưng không chắc chắn. Theo Clara Deser, nhà khoa học cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ, El Nino trong vài thập kỷ gần đây có thể chỉ xuất hiện ngẫu nhiên.
Năm 2021, Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu, cơ quan khoa học khí hậu hàng đầu thế giới, cho biết chưa thể xác nhận biến đổi khí hậu do con người gây ra ảnh hưởng đến sự thay đổi của El Nino và La Nina. Đầu tháng 6, Tổ chức Khí tượng Thế giới, nhấn mạnh không có bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu làm tăng tần suất hoặc cường độ các sự kiện El Nino.
Tuy nhiên, phần lớn học giả đều thống nhất so với thời kỳ tiền công nghiệp, El Nino thời nay gây ra nhiều tác động cực đoan hơn trên toàn thế giới, với khí quyển ẩm hơn, tăng cường lũ lụt, nhiệt độ nóng hơn và gia tăng hạn hán. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres phát biểu: "Điều kiện El Nino sẽ đổ thêm dầu vào lửa trong một thế giới đang nóng lên. Các tác động sẽ càng nặng nề hơn".
Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: HOT
