83 giải pháp công nghệ tranh tài vòng chung kết Sáng kiến Khoa học 2026

83 giải pháp công nghệ tranh tài vòng chung kết Sáng kiến Khoa học 2026

Các tác giả, nhóm tác giả của 83 dự án đã có buổi thuyết trình trước hội đồng giám khảo về điểm mạnh, tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa công nghệ tại vòng chung kết Cuộc thi Sáng kiến Khoa học 2026.

Vòng tranh tài chung kết diễn ra trong hai ngày 8 và 9/9. Đây là vòng cuối cùng sau bảy tháng triển khai giải thưởng, với các vòng nhận hồ sơ từ 9/2, sơ loại (từ 15/6 đến 15/7), chung kết (từ 24/7 đến 10/9). Sau đánh giá của hội đồng giám khảo dựa trên hồ sơ, cùng với bình chọn của độc giả, các tác giả có buổi thuyết trình để làm rõ hơn các nghiên cứu của mình.

Trong số 83 hồ sơ, nhóm tác giả không chuyên có 33, chiếm tỷ lệ cao nhất. Khối nhà khoa học tại các viện nghiên cứu, trường đại học có 26 dự án, trong khi đó nhóm doanh nghiệp có 24 dự án, thuộc nhiều lĩnh vực: y sinh hóa sinh, nông nghiệp, trí tuệ nhân tạo...

Tại đây, các đội thi có 5-7 phút giới thiệu kết quả nghiên cứu phát triển sản phẩm, điểm đặc biệt và lợi ích tiềm năng, đồng thời trả lời câu hỏi của hội đồng giám khảo.


Điểm chung của các giải pháp tham gia năm nay đều hướng tới giải những bài toán thực tế trong cuộc sống, sản xuất của doanh nghiệp trong bối cảnh nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhân lực lao động ngày càng khan hiếm.

Trong số đó, doanh nghiệp Lab2life, đề xuất sáng kiến phát triển hạ tầng công nghệ cho nông nghiệp tuần hoàn. Cụ thể, hệ thống lên men Lator giúp các doanh nghiệp hoặc người trồng lúa xử lý sinh khối phế phẩm nông nghiệp và chăn nuôi thành dinh dưỡng hữu cơ vi sinh. Công nghệ giải quyết bài toán đốt rơm rạ sau thu hoạch, đồng thời giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật.

Giải pháp được đánh giá có khả năng thương mại cao với 12 khách hàng trả tiền và doanh thu 300.000 USD trong năm 2025. Tiềm năng phát triển của giải pháp được đánh giá cao, do gắn với mục tiêu một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 của Việt Nam. Hội đồng khuyến nghị nhóm dự án cần làm rõ hơn hiệu quả giảm phát thải carbon và xây dựng chiến lược bảo hộ trí tuệ phù hợp với mô hình kinh doanh giải pháp công nghệ.


Giải pháp "Nước về thì mình ở chung" của nhóm Creative Architects - gắn với nhu cầu đặc thù của Việt Nam, được hội đồng chấm thi ghi nhận tính sáng tạo. Đây là mô hình nhà ở lưỡng cư, tự nổi khi nước dâng, giúp bảo vệ con người và tài sản tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi lũ lụt. Nhóm cho biết dự án đã trải qua quá trình nghiên cứu, thử nghiệm phần thân nhà ở lưỡng cư trong giai đoạn 2020-2025, đang tiếp tục hoàn thiện hệ sàn nổi, hướng tới thử nghiệm công trình hoàn chỉnh.

Các chuyên gia trong hội đồng đã góp ý và tư vấn kỹ thuật cho nhóm dự án về hệ sàn nổi, tính toán tải trọng, nguy cơ va đập, cơ chế thả neo khẩn cấp - các yếu tố giúp cho nhà nổi an toàn hơn trong điều kiện lũ.


Năm nay, Sáng kiến Khoa học ghi nhận 28 trong số 83 giải pháp vào chung kết thuộc lĩnh vực y dược, chăm sóc sức khỏe. Nhóm nghiên cứu từ nhóm Dược số Xanh Pôn dự thi với AI hỗ trợ tầm soát biến cố bất lợi liên quan đến thuốc. Hệ thống kết hợp thuật toán sàng lọc dữ liệu và mô hình AI để phân tích thông tin thuốc, xét nghiệm, diễn biến lâm sàng, từ đó hỗ trợ dược sĩ đánh giá mối liên quan giữa thuốc và biến cố bất lợi. Nhóm đã thử nghiệm độ bằng cách so sánh kết quả dự đoán tác dụng phụ giữa công cụ và dược sĩ trên 4 ca bệnh, cho thấy độ chính xác tương đồng.

Giải pháp khác, tác giả là các nhà nghiên cứu từ Bệnh viện Xanh Pôn và Trường Đại học Dược Hà Nội, phát triển AI hỗ trợ kê đơn và giám sát sử dụng kháng sinh. Giải pháp này kết hợp cẩm nang kháng sinh nội bộ của Xanh Pôn và các cơ sở dữ liệu y văn uy tín với mô hình nền tảng GPT, giúp y bác sĩ tiết kiệm 60-70% thời gian xử lý thông tin ca bệnh.

Hội đồng đánh giá các sáng kiến liên quan đến y dược ứng dụng AI có giá trị thực tế, tiềm năng thương mại hóa, tuy nhiên điểm yếu đến là chưa đủ các giải pháp kỹ thuật và quy mô thử nghiệm để đảm bảo tính công cụ không gặp tình trạng ảo giác.

Theo ban giám khảo, điểm nổi bật của mùa thi năm nay là nhiều nhóm đã vượt qua giai đoạn ý tưởng, phát triển thành sản phẩm mẫu có thử nghiệm hoặc triển khai thực tế. Các tác giả không chỉ tập trung vào yếu tố nghiên cứu mà còn quan tâm tới khả năng mở rộng, thương mại hóa và tạo tác động xã hội.

Sáng kiến Khoa học 2026 sẽ chọn ra 2 giải nhất, 2 giải nhì và 2 giải ba và các giải khuyến khích trao cho nhóm chuyên và không chuyên. Ở nhóm doanh nghiệp sẽ trao top 5 giải pháp xuất sắc. Lễ trao giải sẽ diễn ra ngày 1/10, trong chương trình kỷ niệm Ngày Đổi mới sáng tạo Quốc gia, tại Hà Nội.

Sáng kiến Khoa học là cuộc thi thường niên do VnExpress tổ chức từ năm 2022, dưới sự chỉ đạo của Bộ Khoa học và Công nghệ, nhằm thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong cộng đồng. Năm nay, cuộc thi có chủ đề "Gieo mầm công nghệ, gặt tương lai xanh".

---

Nguồn: VnExpress Số hóa
Chuyên mục: AI